اوستاد شهريارين ” حيدربابا يا سلامي“ بيردن – بيره، ائله بيل كي، تر تمييز گوي اوزوندن شيمشك چاخدي. شعوريميزي سيلكه له دي، بوتون وارليغيميزداكي ائل،ديل حسرتيني يئني دن اوزوموزه ياشاتدي. او تر تمييز، صاف آذربايجان ديلي (آذربايجان توركجه سي) ايله او چاغ دا بير طاطم ياراتدي. من دونيا ادبياتيندا ائله بير نمونه خاطيرلايا بيلمه رم كي، هئچ بير سياسي فيكير داشيمادان، چاغيريشي ـ شعوري ، هانسي سا ايجتيماعي ايددعاسي اولمادان ”حيدربابايا سالام“ ين 1970ـ1960 جي ايللرده او تايلي و بو تايلي آذربايجاندا ايجتيماعي شعورا گوسترديي قده‌ر، وطنداشليق تاثيرينه ماليك اولسون.

حيدربابايا سالام “ دان سونرا آذربايجانين بوتون گوشه لرينده شهريارين شهرتي تصوره گلينمز درجه ده آرتدي. شاعيره قارشي خالقين ايستك و محبتي دورمادان يوكسلدي، اصلينده شهرياري ميللي قووه لرين مباريزه رمزينه چئويردي.

حيدربابا، ايلديريملار شاخاندا،

سئللرـ سولار شاققيلداييب آخاندا،

قيزلار اونا صف باغلاييب باخاندا،

سلام اولسون شوكتوزه ـ ائلوزه،

منيم ده بير آديم گلسين ديليوزه.

سيزجه ، شاه قووه لري بو ساده ، شفاف ميصراعلاردا هانسي سياسي فيكير، هانسي سياسي ايهام، ميللتچي چاغيريش تاپا بيله‌ردي؟

البته هئچ نه تاپا بيلمه زدي.

چونكو بو منظومه ده بئله بير فيكير، ايهام، چاغيريش، حقيقتاًَ يوخدور.

ساده جه اولاراق اونا گوره كي، ”حيدربابايا سلام“ين سياسي – ايجتيماعي قهرماني اونون ديلي دير، اونون خالقيدير.

شاهليق حاكيمييتي اوچون شهريارين ان چوخ قورخولو طرفي اونون آنا ديلينده يازماغا مئييل لنمه سي و بو ديلده ”شاهنامه لري“ اوتوب كئچن ”حيدربابا سلام“ كيمي ميللتينه، ديلينه باغليليغي هر سطرينده عكس ائتديريلميش بير اثرين – ميللتينه اوز كوكونه قاييت! چاغريشي نين اولماسي ايدي. و بو چاغيريش ائله يانليز او اثرين يارانماسيندا ايدي.

صحبت ايراندا ياشايان آذربايجان تورك لرينين آنا ديليندن و صميمي اينجه، كوورك تئللره همين خالقا باغلي ليقدان گئدير.

صحبت آذربايجانلي لارين ديلينين، وارليغينين ياساق ليغيندان گئدير.

اوستاد شهريار ”حيدربابايا سلام“ منظومه سيني ائله بير دوورده قلمه آلميشدير كي، آذربايجان اولوسونا منسوب اولان تورك ديلينده هئچ بير يازي ايشيق اوزو گورموردو، شاه حاكيمييتي نه تكجه ائليميزين ادبيات و فولكورونون قارشيسيني آلماقلا كيفايت له نميردي، بلكه بو ديلده دانيشانلاري تحقير ائديب، اوشاقلارا مكتبلرده ”جريمه سانديغي“ بئله آسميشلار. ”حيدربابايا سالاما“ قده ر محمد حسين شهريارفارس ديللي بويوك شاعير، تانيليردي آمما بو منظومه اونون آذربايجان ديلينده يازديغي ايلك اثر ايدي و بو اثردن سونرا، محمد حسين شهريار، عيني زاماندا بويوك آذربايجان (گونئي ـ قوزئي) شاعيري و داها دوغروسو دونيا شاعيري اولدو.

حيدربابايا سالام “ دان سونرا ايراندا يازيب ـ يارادان بير چوخ ايستعدادلي شاعيرلر بو منظومه يه آنا ديلينده نظيره لر يازديلار، آذربايجان شاعيري اولدولار.

شهريارين اوزوده ”حيدربابا“ دان سونرا فارس ديلي ايله برابر ،آذربايجان ديلينده ده گوزه ل شعرلر يازدي، او عومرونون سونونا جان دا بئله جه دوام ائتدي.

شهريار،گونش دولوبيركونولدور او

گول لرين ايچينده قيزيل گول دور او

اونون ”ديوانينا“ نظر سالميشام،

يوز دفعه، مين دفعه حيران قالميشام.

من اونا صنعتين ريحاني دئييم

يوخسا تورك ديلينين قوراني دئييم.“

من حيدربابا ني گورمه ميشم، آمما هئچ زامان گورمه دييم و شهريارين پوئماسيني اوخومادان آديني بئله ائشيتمه دييم، او داغ، او داغين اتكلرينده كي ائل ـ اوبا، او دوزـ مزه، او كدر – حسرت ائله بيل كي، تامام جانلي بير وارليق كيمي، قريبه بير محرم ليك – مئهريبانليقا منيم اوچون دوغمايا چئويريلميشدي.

مير مصطفي داي، اوجا بوي بابا

هئيكللي، ساققاللي،تولستوي بابا

ائيلردي ياس مجليسيني توي بابا

خشگينابين عابروسي، اردمي،

مسجيدلرين، مجليسلرين گوركمي

ائله بيل كي ، آديني بيرينجي دفع ائشيتد ييم او مير مصطفي دايي ني، اوجا بوي تولستوي باباني، من ائله گوزومو آچاندان ائله جه گورموشدوم، او مسجيدلري ده تانيرديم، او مجليس لرده منيم اوچون دوغما بير يئر ايدي.

سحر تئز دن ناخير چي لار گليردي ،

قويون قووزو دام ـ باجادان مه لردي،

عمه جانيم كورپه لرين بله ردي،

تنديرلرين قووزاناردي توستوسو،

چوره كلرين ايي، ايستي سي

ائله بيل كي، او ناخير چيلاري دا من لاپ ياخشي تانييرديم، او قويون – قوزو مله شمه سيني ده آيدينجا ائشيديرديم، تنديردن قووزانان او توستو منيم گوزلريمه گيريب اوزو ايله غريبه بير سئوينج ( آجي سئوينج) گتيرييردي و او چوره ك لرين ده اييني، ايستي سيني ائله جه حيس ائديرديم.

ائله اصيل شاعير حاققيندا دوشوننده اولو شهريارين اوز سوزلري يادا دوشور :

شاعير شام كيمي دير، شام اوزو يانار، اوزگه نين سفره سي نورا بويانار.“

اوستاد شهريار او گونلر يا داها دوغروسو او ايللرده آذربايجان ادبياتينا چوخ ده يرلي بير اينجي آرتيرا بيلدي.

اوستاد ساغليغيندا ائله ، اوز اثرلري نين ده يه ريني بيله رك بو سوزلري يازميشدي.

فلك من شهريارام، بيل

گل ائتمه بونجا نامردليك

منم هم عشق الله هي

هم ايران شعري نين شاهي.

شهريار جاني ـ قاني قده ر سئودييي آذربايجان تورپاغينا قوووشدو، و جيليز جاني ـ جسدي بو تورپاغين بويوك لويونو بير اووج دا آرتيردي. ميللته، يوردا، وطنه سونسوز محبتي ايله دوغما خالقين اوره يينه كوچدو.هر قلبده داغيلماز ، سو كولمز بير آشيان قويدو. بو حيسي بويوك شاعير نئجه ده گوزه ل دئميشدير :

آذر ائلي نين بير يارالي نيسكيلييم من،

نيسكيل اولسام دا گولوم، بير ابدي

سئوگيلي يم من

ياد مني آتسادا، اوز گولشه نيمين

بولبولي يه م من،

ائليمين فارسجا دا دردين سويله ر

ديلي يه م من،

حققه دوغرو ، نه قارانليق ايسه

ائل مشعلي يه من

ابديت گولويه م من.“

و يا

شاعيرخالقين‌سسي،عصرين سسي دير/ وطنين آغ ساچلي سركرده سي دير.

بلي نه قده ر اوجا ساوالان، شاه داغ، سهند، قوش قار، موروو، حيدربابا داغلاري وار، نه قده ر بو داغلارا آرخا اولان داغ ووقارلي آذربايجان ميللتي ياشايير، اوستاد شهريار دا او قده ر ياشاياجاق و اوجا لاجاقدير بو ائلين قلبينده، بو ميللتين ديلينده.

 كيمين گوجلودورسه شعري – صنعتي/ اونون ابدي دير مدنييتي!

واحيد قاراباغلي