خوي شهر مساجد

محمد لطفي

شهرستان خوي كه نام باستاني پهلوي آن گواه ديرينگي تمدن آن است در زير پاي رشته كوه‌هاي اورين و چله‌خانه قرار دارد. اورين يك واژه كاملا تركي و به معناي بزرگ و با ابهت مي باشد.

آخرين سال‌هاي طلايي خوي در دوره كريم خان زند بود كه اميران دنبلي در خوي امارت داشتند و شهرهاي مجاور را تابع خوي كردند بدين ترتيب خوي يكي از شهرهاي مهم و معروف آن عصر بود و اقتصاد منطقه را رونق بخشيد.

خوي با داشتن 376 باب مسجد، نسبت به ساير شهرستان‌هاي استان بيشترين مساجد را در خود جاي داده است كه از اين تعداد چند باب در فيرورق و 209 باب آن در روستاها و تعداد 138 باب در شهر قرار دارد.

بعد از پيروزي انقلاب اسلامي تعداد 3 باب مسجد با معماري اسلامي تجديد بنا و يا احداث شده است كه متأسفانه در ساختمان آنها، سبك معماري خاصي به كار نرفته است. بنا بر آمار موجود در اداره اوقاف و امور خيريه شهرستان خوي 15 باب مسجد و كليسا در اداره ميراث فرهنگي استان به ثبت رسيده كه از آن جمله 4 باب مسجد در روستاهاي چورس، مقبره پيركندي، مسجد فنائي، پيركندي و مسجد ملاحسن، مسجد حجتيه، داش آغليان، مطلب خان، مسجد شيخ و مقبره آل يعقوب را مي توان نام برد. علاوه بر اينها چهار باب كليسا در خوي وجود دارد كه عبارتند از كليساي سورپ سركيس در ميدان كشاورز و كليساي روستاي مهلذان و كليساي روستاي قريس كه اخيراً از طرف ميراث فرهنگي بازسازي و مرمت گرديده است و كليساي يديلر كه به كلي ويران شده است!

در خوي مقبره هاي ديگري نيز وجود دارد كه هنوز به ثبت نرسيده اند و در ادارة اوقاف و امور خيريه به عنوان غيرثبتي معروف هستند كه از آن جمله مقبرة خاكمردان، مقبره سيدتاج الدين، مقبره شيخ نوايي، پورياي ولي و مقبره آقا ميرهادي و ملاعلي را مي‌توان نام برد. وجود چندين مسجد در داخل شهر كه بيش از يك قرن از قدمت آنها مي‌گذرد، به شكوه و عظمت خوي مي‌افزايند.

از مسئولان محترم انتظار دارد كه با توجه به موقعيت جغرافيايي و قدمت اين شهر و شهرت آن به عنوان دارالمؤمنين و نيز كثرث مساجد، در تجديد بنا و ساخت اين عبادتگاه‌ها از معماري اسلامي استفاده كرده تا براي آيندگان ميراث باارزشي به يادگار مانده و هويت گذشتگان، سند باارزشي براي نسل بعدي باشند.