دوهفته نامه دارالصفا

گفتگو با مستشار ديوان عالي كشور و رئيس سابق دادگستري خوي:

تمام سرماية زندگي مادي و معنوي‌ام را مديون زادگاهم، خوي هستم

نظر به اينكه جناب آقاي كاظم كاظم‌زاده مستشار ديوان عالي كشور و رئيس محترم سابق دادگستري شهرستان خوي در شرف بازنشستگي مي‌باشند لذا، در جهت اطلاع و ارج نهادن به خدمات ارزنده وي در دادگستري و اينكه نامبرده سال ها در شهرستان خوي در دستگاه قضايي خدمت نموده است، مصاحبه‌اي را با نامبرده به شرح ذيل انجام داده‌ايم كه نظر خوانندگان محترم را به آن معطوف مي داريم.

............................................

نحوه ورود به دانشكده و خدمات قضايي خود را توضيح داده و بفرماييد چه سمت‌هايي را در اين شهر دارا بوديد؟

در سال 1354 وارد دانشكده حقوق دانشگاه تهران شدم و در اواخر سال 1358 فارغ‌التحصيل گشتم و اولين ابلاغ قضايي‌ام مربوط به دادياري دادسراي انقلاب اسلامي سمنان در خرداد سال 1359 بود و مدتي را هم با اين سمت در شهرستان اروميه مشغول به كار بودم و در سال 1362 به عنوان داديار عمومي دادسراي شهرستان ايرانشهر از توابع استان سيستان و بلوچستان منصوب شدم و در سال 1362 با حفظ سمت عضو ستاد اجرايي فرمان هشت ماده‌اي حضرت امام(ره) در استان‌هاي يزد و تهران شدم و در آبان سال 1363 به عنوان داديار به شهرستان خوي منتقل شدم و به ترتيب در سمت‌هاي بازپرسي، دادگاه حقوقي يك و با حفظ سمت رئيس دادگستري و رئيس اداره تعزيرات شهرستان خوي بودم. با اين توضيح كه در حين تحصيل در دوره فوق ليسانس قاضي ارزشيابي در دفتر نظارت و ارزشيابي تهران و به مدت 8 سال هم نماينده دفتر فوق در استان هاي آذربايجان شرقي و غربي و اردبيل بودم كه مركز آن شهرستان خوي بود و در حال حاضر براي هر استان يك نفر نماينده در استان هاي ياد شده وجود دارد.

مجموعاً چند سال در شهرستان خوي قاضي بوديد و چرا از خوي به تهران منتقل شديد؟

17 سال. مرحوم آيت ا... مروي معاون اول سابق قوه قضائيه بارها از اينجانب درخواست نمودند كه رياست كل دادگستري يكي از استان هاي ايران مخصوصاً آذربايجان شرقي را بپذيرم كه از محضرش عذرخواهي كردم و چون در آن ايام به شدت از نظر جسمي و بخصوص روحي خسته شده و متقاضي انتقال به تهران بودم لذا با صلاحديد آن مرحوم در سال 78 به سمت مشاور قضائي قوه قضائيه در تهران منصوب شدم.

در تهران در چه پست هايي انجام وظيفه نموديد؟

در پنج سال اول حضرت آيت ا... هاشمي شاهرودي به ايشان و مرحوم جناب آقاي مروي مشاوره مي دادم و جزو مشاوران ارشد قوه قضائيه بودم. در پنج سال دوم در خدمت جناب آقاي رئيسي معاون اول محترم مشاور هستم با اين توضيح كه سمت اينجانب مستشار ديوان عالي كشور است ولي به عنوان مشاور مأمور به خدمت در حوزه معاون انجام وظيفه مي نمايم.

اطلاعات شما راجع به تاريخچه دادگستري خوي و جايگاه قضايي آن و ميزان امكانات رفاهي و خدماتي و غيره چيست؟

دادگستري خوي از زمان هاي قديم با توجه به سابقه تاريخي و جغرافيايي آن يكي از مراكز تعيين‌كننده و حساس منطقه آذربايجان است طوري كه شهرستان‌هاي سلماس و ماكو جزو دادگاه هاي بخش خوي بوده و در آن مقطع، از شهرستان‌هاي چالدران و شوط و پلدشت خبري نبود. به بيان ديگر دادگاه بخش ماكو كه زيرمجموعه دادگستري خوي بوده به شهرستان موصوف خدمات مي داد و براي اين ادعا مدارك مستند و قانوني موجود است و حتي مدركي در دست است كه شهرستان مرند از توابع اداره ثبت شهرستان خوي بوده و جناب آقاي ظريفي، رئيس محترم سابق اداره ثبت خوي اين مطالب را بهتر از اينجانب مي‌دانند. به علاوه استحضار داريد تاريخ شهرستان خوي مملو از نوابغ و نخبگان علمي، حوزوي، حقوقي، فرهنگي و تاريخي در رشته‌هاي مختلف مي باشد كه از حوصله اين بحث خارج است و همين قدر اشاره مي‌كنم كه اصول تشكيلات عدليه براي اولين بار به همت مشيرالدوله، سيدحسن مدرس، امام جمعه خوئي در 21 رجب 1329 هجري قمري به تصويب رسيده است. علي‌ رغم اينكه خوي از ابتداي تشكيل  عدليه ايران (در زمان مشروطيت) خواستگاه قضايي داشت و ليكن تا 1376 فاقد ساختمان اداري بود به بركت نظام جمهوري اسلامي و همت جناب آقاي فرقاني رئيس سابق دادگستري خوي و در زمان مسئوليت اينجانب با تكميل آن به بهره برداري رسيد. به علاوه زمين دادسرا هم در تصدي‌گري اينجانب خريداري شد و توسط مقامات محترم قضايي بعدي به بهره برداري رسيده است و با توجه به اينكه خوي شهر تاريخي و مذهبي است و مردمان آن به ديانت و تدين مشهور مي باشند، اكثر همكاران محترم قضايي و اداري در مقايسه با ساير شهرها از سلامت اخلاقي و مالي و عمومي بسيار خوبي برخوردار مي باشند كه مايه تفاخر و مباهات اهالي خوي و ايرانيان است.

ديدگاه شمانسبت‌به‌عملكرد حضرت آيت ا... هاشمي شاهرودي چيست؟

عملكرد ايشان در حوزه هاي مختلف قابل ارزيابي است. بديهي است پس از اتمام دوره، حقوقدانان و متخصصان دلسوز و مجرب عملكرد او را مورد نقادي قرار خواهند داد و ليكن معتقدم عملكرد ايشان در احياي دادسرا و ايجاد قانون حقوق شهروندي و ارتقاي جايگاه علمي و مالي قضات قابل تحسين بود و ايشان در مورد مسائل اقتصادي و فقهي صاحب‌نظر مي‌باشد. در مجموع، فقيهي دورانديش است كه چندان به شدت مجازات و تعيين حبس و خشونت معتقد نبود و در جلسات بارها تأكيد مي‌كرد: تا مي‌توانيد در پرونده هاي قصاص و غيره سخت‌گيري كنيد تا به سلب حيات منجر نشود به علاوه به صلح و سازش توصيه بيشتري مي‌كرد و اضافه مي‌كنم مشاراليه به خوبي دريافته بود كه حل مشكلات قضايي در گرو حل مشكلات اجرايي و تقييني كشور است و ناكارآمدي مديران اجرايي و وجود نقايص تقييني، بيشتر عامل خدشه‌دار كنندة جايگاه قوه قضائيه در بين مردم مي باشد و ورود بيشتر به اين حوزه از ناحيه اينجانب صلاح نيست و هر مديري بالطبع نقاط قوت و ضعف خود را دارد.

چند سال سابقه قضايي داريد و آيا قصد بازنشستگي داريد يا خير؟

بيش از31 سال سابقه قضايي دارم و براي قضات سن بازنشستگي شرط نيست ولي به سبب خستگي جسمي و روحي ام درخواست بازنشستگي كرده‌ام كه خوشبختانه مورد موافقت واقع شده است.

آيا بناي بازگشت به زادگاه خود را پس از بازنشستگي داريد و در ايام بازنشستگي چه خواهيد كرد؟

بنا به دلايلي مجبورم در تهران زندگي كنم و اين امر هرگز به منزله فراموشي شهرستان خوي نيست چون كه تمام سرمايه زندگي مادي و معنوي‌ام را از زادگاهم خوي مي‌دانم كه بهترين دوران زندگي را در آن سپري كرده‌ام و در حال حاضر هم هر سال چندين بار به خوي رفت و آمد مي كنم ولي در جواب قسمت دوم سؤال شما بايد بگويم كه قضات غالباً براي گذران وقت در ايام بازنشستگي به وكالت روي مي‌آورند و اين قاعده در مورد اينجانب هم صادق است.

پس مي‌خواهيد بعد از بازنشستگي به كسوت وكالت درآييد؟ اين تصميم شما فقط براي گريز از فراغت و بيكاري دوران بازنشستگي است يا علل ديگري هم دارد؟

نه، من قضاوت را تجربه كرده‌ام و با وكالت هم به لحاظ ارتباط شغلي و يكسان بودن رشته آشنا هستم و خيلي از دوستان ما هم از  قديم‌الايام وكيل مي‌باشند و انسان‌هاي شاخص و محترمي هستند، البته اين بدين معنا نيست كه چون مي خواهم وكالت كنم اين جايگاه را عزيز دارم، نه، رشته وكالت اصولاً در دنياي شغلي به خصوص در كشورهاي جهان سوم  حرفه‌اي پردرآمد و استرس زا و بعضاً مخاطراتي براي وكيل در پي دارد. لازم است به منظور شفافيت بيشتر و روشن شدن ذهن شما و همشهريان محترم عرض كنم اين جايگاه از گذشته ها در ذهن من مهم بوده  طوري كه وقتي ساختمان فعلي دادگستري كه در زمان رياست اينجانب به دست وزير محترم دادگستري، جناب آقاي شوشتري در سال 1374 افتتاح شد، علي‌رغم كمبود اطاق و فضا براي كاركنان و قضات، يك باب اطاق به عنوان دفتر وكلا به وكلاي محترم خوي اختصاص داده شد حتي در دستگاه قضايي ايران كه در نوع خود ابتكار نو و جالبي بود و در آن موقع جوسازي هاي زياد عليه اينجانب صورت گرفت. البته زمينه ذهني نيز در اين مورد داشتم؛ در يك سفر اداري به تركيه (وان) بازديدي از عدليه و اطاق كار وكلا داشتم. بنابراين از قديم الايام جايگاه وكلا را محترم مي‌دانم و به نظر من نوع عملكرد انسان ها مهم و حياتي است و اين امر ارتباط چنداني به قداست حرفه ندارد.

در حرفة وكالت، بيشتر در چه حوزه‌هايي مايل به فعاليت هستيد؟

با توجه به سابقه و تجربه شخصي، بيشتر در پرونده هاي مربوط به ديوان عالي كشور و ديوان عدالت اداري فعال خواهم بود.

آيا شما در ديوان عدالت اداري هم كار كرده‌ايد؟

به طور مستقيم خير ولي به مدت هشت سال عضو ماده 100 شهرداري تهران بودم و به علاوه به مدت 5 سال نماينده رئيس قوه قضائيه در كـلان‌شهرهاي كشور مي باشم كه بدون ارتباط با شرح وظايف ديوان عدالت اداري نيست و با قضات محترم ديوان موصوف هم رابطة كاري دارم.

نظرتان راجع به مطالب هفته نامه اورين چيست؟

ضمن محترم شمردن زحمات شما و همكارانتان و خسته نباشيد به تمام مديران و دبيران و كاركنان نشريات محلي، به نظر مي‌رسد نشريات محلي نسبت به چند سال قبل چه از نظر شكلي و چه از نظر محتوايي پيشرفت قابل توجهي نداشتند. قسمتي از ايرادها ممكن است مربوط به كمبود اعتبارات نشريه و تعداد خوانندگان آن باشد، بخش ديگر از آن به مسامحه و عدم جديت همكاران شما بستگي دارد براي نمونه همكاران شما مي توانند با توجه به حجم عظيم از تحصيلكردگان و نوابع شهرستان خوي در سرتاسر ايران و حتي در خارج از ايران و داشتن تخصص لازم در رشته‌هاي مختلف، با آنان مصاحبه و گفتگو كنند، در اين صورت نشريات خوي مزين به نگرش‌هاي مختلف ادبي، علمي، اقتصادي، قضايي، فرهنگي و اجتماعي غيره خواهد بود كه اين امر باعث تشويق و گرايش جوانان خوي به علم و دانش و تقويت اعتماد به نفس آنان در اجتماع مي‌شود.